Khi bé khóc lúc đến lớp can thiệp, cách giúp con nhiều nhất thường là chào con thật ngắn bằng một câu cố định, giao con tận tay giáo viên, nói rõ khi nào sẽ quay lại, rồi rời đi bình thản và đúng như đã nói. Lén bỏ đi khi con không để ý, hay nán lại cửa lớp dỗ mãi, thường làm những lần sau khó hơn. Phần lớn bé khóc ít dần sau vài tuần khi đã quen người, quen phòng và tin rằng ba mẹ sẽ quay lại.
Cảnh con khóc gọi tên mình ở cửa lớp làm ba mẹ nào cũng chùng lòng, nhất là khi đang lo lắng về sự phát triển của con. Bài này nói về phía việc của ba mẹ: chuẩn bị ở nhà, lúc chia tay ở cửa lớp, sau khi rời đi và khi nào cơn khóc cần được bàn kỹ hơn với nhà trường. Cách giáo viên giúp con chuyển từ lúc khóc sang hoạt động trong phòng là phần chuyên môn, ba mẹ có thể hỏi giáo viên để làm giống ở nhà.
Vì sao bé khóc ở cửa lớp
Khóc khi xa người thân là phản ứng rất phổ biến ở trẻ từ khoảng một đến bốn tuổi, kể cả ở những bé phát triển hoàn toàn bình thường. Với một bé đang cần hỗ trợ về giao tiếp, cảm giác hay thích nghi, có thêm vài lý do khiến việc này khó hơn: con chưa nói được mình đang lo điều gì, con nhạy cảm với tiếng ồn, mùi lạ, ánh đèn của nơi mới, hoặc con khó hiểu khái niệm "lát nữa mẹ quay lại" nếu chưa ai nói theo cách con hiểu được.
Khóc cũng không phải lúc nào cũng vì sợ. Có bé khóc vì đang bị kéo khỏi việc mình thích ở nhà hay trên đường, có bé khóc vì đói, vì buồn ngủ, vì vừa ngồi xe lâu. Có bé khóc vì những lần trước, khóc là được bế về, nên khóc thành một cách thử xem lần này có được về không. Biết con khóc vì lý do nào giúp ba mẹ chọn cách làm đúng hơn.
Điều quan trọng cần nhớ: con khóc lúc chia tay không có nghĩa là con không hợp với lớp hay giáo viên không tốt. Nhiều bé khóc rất to ở cửa nhưng vài phút sau đã bình tĩnh làm việc với cô. Ba mẹ nên hỏi giáo viên con nín sau bao lâu, đó mới là thông tin cần biết.
Chuẩn bị ở nhà để buổi sáng dễ hơn
Phần lớn việc giúp con chia tay dễ hơn diễn ra từ trước khi ra khỏi nhà. Những việc dưới đây đơn giản nhưng nhiều gia đình thấy có ích:
- Nói trước với con về buổi học bằng câu ngắn, đúng sự thật: "Hôm nay con đi học với cô. Học xong mẹ đón."
- Nếu con hiểu hình tốt hơn lời, hỏi giáo viên xin một tấm ảnh phòng học hoặc ảnh cô để cho con xem trước, hoặc tự làm một chuỗi hình đơn giản về các việc trong buổi sáng.
- Giữ nếp buổi sáng giống nhau vào những ngày có lịch học: thức dậy, ăn, mặc đồ, đi theo một thứ tự quen.
- Cho con mang theo một món đồ quen thuộc nhỏ nếu nhà trường cho phép, như chiếc khăn hay con thú bông nhỏ, để cầm lúc chia tay.
- Xuất phát đủ sớm để không phải hối thúc con trên đường. Sự vội vã của người lớn rất dễ truyền sang con.
- Cho con ăn nhẹ và đi vệ sinh trước khi vào lớp, loại bớt những lý do khóc không liên quan đến chia tay.
Không cần làm tất cả cùng lúc. Chọn hai ba việc hợp với gia đình rồi giữ đều; sự lặp lại mới là thứ giúp con yên tâm.
Lúc chia tay ở cửa lớp
Khoảnh khắc chia tay nên ngắn và giống nhau mỗi lần. Ba mẹ có thể thống nhất với giáo viên một trình tự như sau:
- Đến cửa lớp, cúi xuống ngang tầm con, nói câu chào cố định của nhà mình, ví dụ "Con học với cô nhé. Học xong mẹ đón."
- Ôm con một cái, hoặc một cử chỉ quen như đập tay.
- Giao con tận tay giáo viên, không đặt con xuống rồi bỏ đi.
- Đứng dậy, vẫy tay chào và rời đi ngay, không quay lại dù con khóc to hơn.
- Không nói những câu khiến con hiểu sai như "mẹ đi một chút xíu thôi" nếu buổi học kéo dài cả tiếng.
Toàn bộ trình tự chỉ nên kéo dài một hai phút. Giáo viên quen với cảnh này và sẽ giúp con chuyển sang hoạt động trong phòng. Ba mẹ đứng lâu ở cửa, quay lại dỗ thêm một lần nữa, hay để con thấy mình khóc theo, thường khiến con bám chặt hơn.
Những điều nên tránh, dù rất muốn làm
Lén bỏ đi khi con không nhìn. Cách này có vẻ tránh được nước mắt hôm nay, nhưng khi con nhận ra ba mẹ biến mất, con mất niềm tin và những lần sau bám chặt hơn, thậm chí không chịu rời mắt khỏi ba mẹ ở cả những nơi khác.
Đưa con về khi con khóc dữ. Nếu con không ốm và giáo viên vẫn giữ được con an toàn, đưa về ngay dạy con rằng khóc đủ to là được về. Bàn với giáo viên trước một ngưỡng rõ ràng thế nào thì nhà trường gọi ba mẹ.
Mặc cả và hứa quà. "Vào lớp đi rồi mẹ mua kem" có thể hiệu quả vài lần, rồi thành điều kiện của mọi buổi học.
Nói trước mặt con rằng con hay khóc. Những câu như "nó khóc suốt cô ạ" làm con nghĩ đó là việc mình vẫn làm. Kể với giáo viên khi con không nghe thấy.
Câu nói giúp con và câu nên tránh ở cửa lớp
Lời nói lúc chia tay nên ngắn, đúng sự thật và lặp lại giống nhau. Bảng dưới gom vài câu hay gặp, kèm cách nói thay thế:
| Câu nên tránh | Vì sao | Nói thay bằng |
|---|---|---|
| "Mẹ đi một xíu thôi" | Con chờ "một xíu" mà mãi không thấy mẹ, mất niềm tin | "Con học với cô. Học xong mẹ đón." |
| "Con không được khóc nhé" | Con không điều khiển được cơn khóc, nghe câu này càng lo | "Con buồn vì xa mẹ. Cô ở đây với con." |
| "Khóc là mẹ không đón đâu" | Câu doạ làm con sợ bị bỏ lại thật | "Mẹ luôn đến đón con." |
| "Mẹ đi nhé, được không con?" | Hỏi ý con khi không thể đổi quyết định làm con bối rối | Nói chắc chắn, giọng nhẹ nhàng |
| Nhiều câu dỗ nối nhau | Kéo dài thời gian chia tay, con càng bám | Một câu cố định, rồi đi |
Ba mẹ và người đưa đón nên dùng cùng một câu chào. Với một bé đang tập hiểu lời nói, nghe một câu quen thuộc lặp lại mỗi lần giúp con đoán trước được điều sắp xảy ra: sau câu này, mẹ đi, rồi mẹ sẽ quay lại. Theo thời gian, chính câu chào trở thành tín hiệu yên tâm.
Sau khi rời đi: ba mẹ làm gì với lo lắng của mình
Rời khỏi cửa lớp khi con đang khóc là việc khó nhất. Nhiều ba mẹ đứng ở bãi xe nghe ngóng, hoặc nhắn tin hỏi giáo viên liên tục. Một cách đỡ hơn là thoả thuận trước với nhà trường: nếu con nín sau ít phút, giáo viên hoặc người hỗ trợ nhắn một tin ngắn cho ba mẹ yên tâm. Nhiều nơi làm việc này trong những buổi đầu.
Nếu nhà trường có kính quan sát hay camera cho phụ huynh xem, ba mẹ có thể xem lặng lẽ vài phút để thấy con đã ổn, rồi đi. Không nên quay lại phòng khi con nhìn thấy mình qua kính, vì cả quá trình chia tay sẽ phải bắt đầu lại.
Cũng nên nhận ra cảm xúc của chính mình. Lo lắng, áy náy, thậm chí cảm thấy mình là ba mẹ tồi khi để con khóc, đều là những cảm xúc rất thường gặp. Chia sẻ với người bạn đời hay với nhóm phụ huynh có cùng hoàn cảnh giúp nhẹ lòng hơn. Con cần ba mẹ bình tĩnh ở cửa lớp, và ba mẹ cần có chỗ để đặt bớt nỗi lo của mình xuống.
Đón con: những phút sau buổi học cũng quan trọng
Khi đón, ba mẹ đến đúng giờ đã hứa. Với một bé đang học cách tin rằng ba mẹ sẽ quay lại, đúng hẹn là bằng chứng mạnh nhất. Chào con vui vẻ, bình thường, không cần quá xúc động như thể vừa trải qua chuyện lớn; thái độ bình thản của ba mẹ cho con biết đi học là việc bình thường.
Tránh hỏi con "hôm nay có khóc không" ngay khi gặp. Thay vào đó, kể lại cho con theo kiểu một câu chuyện ngắn: "Sáng nay con đi học với cô, rồi mẹ đến đón con." Nếu giáo viên kể con đã làm được điều gì, nhắc lại với con bằng giọng vui: "Cô bảo con xếp được tháp rồi."
Hỏi giáo viên hai điều: con nín sau khoảng bao lâu, và có cách nào ở nhà giúp buổi chia tay sau dễ hơn không. Ghi lại để theo dõi qua các tuần; nhiều ba mẹ thấy rõ con nín nhanh dần khi nhìn lại ghi chép của mình.
Khi nào cần bàn kỹ với nhà trường
Phần lớn bé khóc ít dần sau vài tuần. Nhưng ba mẹ nên chủ động hẹn trao đổi với nhà trường nếu sau một thời gian dài con vẫn khóc dữ suốt buổi chứ không chỉ lúc chia tay, nếu con bắt đầu khóc từ khi ở nhà mỗi lần thấy chuẩn bị đi học, nếu con có dấu hiệu lo âu mới ở những nơi khác như không chịu đi ngủ, đòi bám ba mẹ cả ngày, hoặc nếu ba mẹ cảm thấy cách xử lý ở lớp chưa hợp với con.
Khi trao đổi, ba mẹ nên mang theo ghi chép của mình: con khóc bao lâu, vào những ngày nào, khung giờ nào, trước đó con ăn ngủ ra sao. Nhiều khi chính những ghi chép này cho thấy con khóc nhiều vào một khung giờ nhất định, và chỉ cần dời lịch là đỡ hẳn. Có khi lại cho thấy con cần một người đưa đón khác, vì chia tay với mẹ khó hơn chia tay với ba.
Nhà trường cũng có thể đề xuất những điều chỉnh như cho ba mẹ ngồi trong phòng vài phút đầu trong một giai đoạn rồi rút dần, hay đổi trình tự hoạt động đầu buổi. Đây là phần chuyên môn của giáo viên; việc của ba mẹ là cung cấp thông tin đúng và làm giống nhau ở nhà. Ở buổi tư vấn tại Global Star Special, ba mẹ cứ kể thật con thường phản ứng thế nào khi đến chỗ lạ, để giáo viên tính trước cách đón con vài buổi đầu.
Câu hỏi thường gặp
Bé khóc ở cửa lớp bao lâu thì hết?
Mỗi bé một khác. Nhiều bé khóc ít dần sau vài tuần đi học đều đặn với cùng giáo viên và cùng nếp chia tay. Thông tin nên theo dõi là con nín sau bao lâu khi vào lớp; nếu thời gian ấy ngắn dần, con đang quen.
Có nên ở lại trong phòng học cùng con những buổi đầu?
Tuỳ cách làm của nhà trường. Một số nơi cho ba mẹ ngồi cùng vài phút đầu trong giai đoạn làm quen rồi rút dần. Ba mẹ nên hỏi trước và làm theo kế hoạch đã thống nhất, không tự ý ở lại hay quay vào giữa buổi.
Con khóc dữ quá, có nên cho con nghỉ vài hôm rồi đi lại?
Nếu con không ốm, nghỉ vài hôm thường khiến lần quay lại khó hơn vì con phải làm quen lại từ đầu. Đi đều đặn với nếp chia tay giống nhau thường giúp con quen nhanh hơn. Nếu lo lắng, bàn với giáo viên điều chỉnh thay vì nghỉ.
Đổi người đưa con đi học có giúp con bớt khóc không?
Có những bé chia tay với một người dễ hơn với người khác. Nếu một người đưa đón mà con khóc ít hơn rõ rệt, có thể để người đó đưa trong giai đoạn đầu. Người còn lại vẫn có thể đón con để giữ gắn bó.
Con không khóc ở lớp nhưng khóc nhiều ở nhà sau buổi học thì sao?
Có bé cố giữ bình tĩnh ở nơi lạ rồi xả cảm xúc khi về với người thân. Cho con thời gian yên tĩnh, ăn nhẹ sau buổi học. Nếu kéo dài nhiều tuần, kể với giáo viên để xem lại độ dài buổi học hay khung giờ.
Có nên cho con mang đồ chơi yêu thích đến lớp?
Một món đồ nhỏ quen thuộc để cầm lúc chia tay có thể giúp một số bé. Nhưng đồ chơi con rất mê có thể khiến con khó tập trung vào buổi học. Hỏi giáo viên trước, và thống nhất món đồ sẽ được cất ở đâu trong giờ học.