Khi ông bà hay người giúp việc đưa con đi học can thiệp, ba mẹ nên dặn trước bốn điều: đến đúng giờ và cho con đi vệ sinh, ăn nhẹ trước giờ học; chào con ngắn gọn rồi giao cho giáo viên; không hứa thưởng hay doạ nạt trên đường; và ghi lại lời giáo viên dặn để chuyển nguyên cho ba mẹ. Người đưa đón không cần hiểu chương trình học, nhưng cần làm đúng những việc nhỏ ấy để buổi học bắt đầu suôn sẻ.
Ông bà thương cháu, người giúp việc quen tay chăm trẻ, nhưng cả hai thường có cách riêng mà nhiều khi vô tình làm buổi học khó hơn: dỗ bằng kẹo, nán lại cửa lớp quá lâu, nói trước mặt con rằng "cháu nó chậm lắm cô ạ". Bài này giúp ba mẹ chuẩn bị cho người đưa đón một cách tôn trọng, không làm ông bà tự ái, và vẫn giữ được thông tin về con đi đến đúng người.
Vì sao người đưa đón ảnh hưởng đến buổi học
Mười phút trước giờ học và năm phút lúc giao con ở cửa lớp ảnh hưởng nhiều hơn ba mẹ nghĩ. Một bé đến lớp sau quãng đường bị hối thúc, đói bụng, hoặc vừa nghe người lớn than thở về mình, sẽ cần thời gian để bình tĩnh trước khi làm việc với giáo viên. Ngược lại, một bé đến nơi thong thả, đã đi vệ sinh, được chào ngắn gọn và giao cho cô một cách tự tin, thường vào buổi nhanh hơn.
Người đưa đón cũng là người nghe giáo viên kể lại buổi học. Nếu thông tin ấy bị nhớ sai, rút gọn thành "cô bảo cháu ngoan" hoặc bị quên hẳn, ba mẹ mất đi một nguồn quan trọng để biết con tiến bộ thế nào và cần luyện gì ở nhà. Vì vậy, chuẩn bị cho người đưa đón không phải để kiểm soát ông bà, mà để mọi người cùng làm một việc cho con.
Ông bà và người giúp việc thường làm tốt nếu được nói rõ lý do. Câu "cô giáo dặn chào con nhanh để con không quấy" dễ được làm theo hơn câu "mẹ không thích ông nán lại cửa lớp".
Danh sách việc trước giờ học
Ba mẹ có thể viết danh sách này ra một tờ giấy dán ở cửa hoặc gửi qua tin nhắn để người đưa đón đọc lại mỗi lần:
- Xuất phát sớm hơn giờ học khoảng mười lăm phút để không phải vội trên đường.
- Cho con ăn nhẹ trước khi đi nếu buổi học rơi vào gần giờ ăn; mang thêm nước.
- Cho con đi vệ sinh ngay khi đến nơi, trước khi vào phòng học.
- Mang túi đồ của con: bình nước, khăn, quần áo dự phòng, những món giáo viên đã dặn mang theo.
- Không cho con xem điện thoại trên đường hoặc lúc chờ ngay trước giờ học, vì dứt khỏi màn hình để vào lớp thường gây khóc.
- Nếu sáng hôm đó con ngủ không ngon, ăn ít hay có chuyện gì khác thường, báo cho giáo viên một câu khi giao con.
Những việc trong danh sách không có gì khó, nhưng khi thiếu một việc, buổi học thường mất mười phút đầu. Viết ra giúp người đưa đón không phải nhớ, và giúp lần nào cũng làm giống nhau, điều mà nhiều trẻ cần.
Những điều nên dặn tránh, nói sao cho êm
Không dỗ bằng kẹo, bánh hay quà. Ông bà hay mua quà để cháu chịu vào lớp. Hãy giải thích rằng giáo viên có thể đang dùng một số thứ con thích làm phần thưởng trong buổi học, quà từ ngoài làm con mất hứng với những phần thưởng ấy, và đôi khi con đòi quà trước mỗi buổi.
Không doạ. Những câu như "không ngoan cô đánh", "khóc là bỏ ở lại đây" làm con sợ lớp học. Đề nghị người đưa đón nói những câu đơn giản và đúng sự thật: "Bây giờ con học với cô, xong bà đón."
Không nhận xét về con trước mặt con. Câu "nó chậm nói lắm", "ở nhà hư lắm cô ơi" con nghe và hiểu nhiều hơn người lớn tưởng. Những gì cần kể với giáo viên thì kể khi con đã vào phòng, hoặc nhắn riêng.
Không nán lại cửa lớp quá lâu. Ông bà thương cháu khóc nên đứng mãi ở cửa, làm con khó dứt ra hơn. Chào một câu, giao con, rồi rời đi, kể cả khi con khóc. Giáo viên sẽ giúp con bình tĩnh.
Không tự ý đổi lịch với giáo viên. Mọi thay đổi về giờ học, số buổi, nghỉ học nên để ba mẹ trao đổi trực tiếp với nhà trường, tránh hiểu lầm.
Cách chuyển lời giáo viên về cho ba mẹ
Đây là khâu hay đứt nhất. Giáo viên kể nhanh trong vài phút lúc giao trả con, người đón vừa giữ con vừa nghe, về đến nhà chỉ còn nhớ được một hai ý. Có vài cách giúp khâu này chắc hơn. Cách đơn giản nhất là đề nghị giáo viên nhắn tóm tắt cho ba mẹ qua kênh liên lạc của nhà trường; người đón chỉ cần nghe để biết.
Nếu nhà trường dùng sổ liên lạc giấy, người đón chụp lại trang ghi của ngày hôm đó gửi ngay cho ba mẹ. Nếu chỉ nghe miệng, ba mẹ có thể đưa người đón ba câu hỏi cố định để hỏi giáo viên: hôm nay con làm được gì, con gặp khó ở đâu, ở nhà cần làm gì. Ghi âm nhanh câu trả lời trên điện thoại, nếu giáo viên đồng ý, cũng là cách hay với ông bà lớn tuổi.
Buổi tối, ba mẹ nên hỏi lại người đưa đón và cảm ơn họ. Việc đưa đón đều đặn trong nhiều tháng không nhẹ nhàng gì, nhất là với ông bà. Một lời cảm ơn và một lần kể lại cho ông bà nghe con đã tiến bộ ra sao giúp họ thấy công sức của mình có ý nghĩa.
Khi ông bà có cách nghĩ khác về việc cháu đi học can thiệp
Không ít ông bà ban đầu nghĩ cháu "lớn lên tự khắc nói", và việc phải đưa cháu đi học hỗ trợ khiến họ không thoải mái. Nếu ông bà là người đưa đón mà trong lòng chưa đồng thuận, cảm xúc ấy có thể lọt ra ngoài qua lời nói với cháu hay với giáo viên. Ba mẹ không cần thắng một cuộc tranh luận, nhưng nên tạo cơ hội để ông bà tự thấy.
Một cách nhẹ nhàng là mời ông bà cùng đi vài buổi đầu với ba mẹ, ngồi nghe giáo viên giải thích mục tiêu của con. Nhiều ông bà thay đổi suy nghĩ khi chính tai nghe giáo viên nói cháu đã làm được điều gì mới, chứ không phải khi bị con cái thuyết phục. Ba mẹ cũng có thể nhờ giáo viên dành vài phút trả lời thắc mắc của ông bà.
Nếu ông bà vẫn chưa thoải mái, có lẽ nên giao việc đưa đón cho người khác trong giai đoạn đầu, để ông bà góp sức ở những việc khác như chơi với cháu ở nhà. Tôn trọng cảm xúc của ông bà cũng là giữ hoà khí cho cả nhà trong một hành trình dài.
Tình huống bất ngờ và cách xử lý nên dặn trước
Người đưa đón sẽ bình tĩnh hơn nhiều nếu đã biết trước phải làm gì trong những tình huống hay gặp. Ba mẹ có thể đi qua bảng dưới cùng ông bà hoặc người giúp việc một lần:
| Tình huống | Nên làm | Không nên |
|---|---|---|
| Kẹt xe, chắc chắn đến trễ | Gọi hoặc nhắn nhà trường báo giờ đến dự kiến, đồng thời báo ba mẹ | Phóng nhanh cho kịp giờ khi chở trẻ nhỏ |
| Con ăn vạ không chịu vào lớp | Giao con cho giáo viên, để giáo viên dẫn vào; người lớn rời đi bình thản | Mặc cả, hứa quà, hoặc bế con về nhà ngay |
| Con có dấu hiệu sốt, nôn trên đường | Đưa con về, báo nhà trường nghỉ buổi, gọi ba mẹ | Cố cho con vào học rồi tính sau |
| Giáo viên báo đổi giờ hay đổi phòng | Ghi lại, nhắn ngay cho ba mẹ để ba mẹ xác nhận với nhà trường | Tự nhận lời thay đổi lịch dài hạn |
| Quên túi đồ của con | Báo giáo viên, hỏi nhà trường có đồ dự phòng không | Quay về lấy khiến con trễ cả buổi |
Bảng này đặc biệt hữu ích với người giúp việc mới hoặc ông bà ít khi đi. Với người đã quen, chỉ cần nhắc lại khi có thay đổi lịch hay đổi cơ sở học.
Chiều về: những phút sau buổi học cũng cần dặn
Sau buổi 1:1, nhiều bé rất mệt, đói hoặc đang "đầy" vì đã làm việc tập trung suốt một buổi. Đây không phải lúc ông bà hỏi dồn "hôm nay học gì, nói cho bà nghe nào" hay bắt cháu chào hết người này đến người khác. Một bữa nhẹ, một chút nước, rồi để con yên trên đường về là đủ.
Ông bà hay người giúp việc cũng nên tránh đưa con đi thêm chỗ khác ngay sau giờ học, như ghé chợ, ghé nhà người quen hay khu vui chơi đông người, trừ khi con tỏ ra vẫn còn sức. Với nhiều bé, sau buổi học là lúc cần yên tĩnh để "hạ nhiệt".
Nếu giáo viên dặn một việc nhỏ để luyện ở nhà, ví dụ chờ con tự nói tên món đồ trước khi đưa, người chăm con buổi chiều nên biết để làm giống nhau. Ba mẹ có thể nhờ người đưa đón nhắc lại lời dặn ấy ngay khi về đến nhà, trước khi quên. Sự thống nhất giữa những người lớn quanh con giúp kỹ năng mới được dùng lại nhiều lần trong ngày.
Người giúp việc: những điều cần thoả thuận thêm
Với người giúp việc, ngoài những điều dặn ở trên, ba mẹ nên nói rõ việc đưa đón là một phần công việc có giờ giấc cố định, kèm phương tiện đi lại, chi phí xăng xe hay xe công nghệ ai trả. Nếu người giúp việc đi xe máy chở con, cần mũ bảo hiểm đúng cỡ cho trẻ và thống nhất tuyến đường an toàn.
Ba mẹ cũng nên đăng ký tên người giúp việc trong danh sách được đón con ở nhà trường, và báo nhà trường khi đổi người. Người giúp việc mới cần được ba mẹ dẫn đi một lần trước khi đưa đón một mình.
Về thông tin của con, người giúp việc chỉ nên biết những gì cần cho việc đưa đón và chăm sóc. Ba mẹ có thể dặn không chia sẻ chuyện con đi học can thiệp với hàng xóm hay người quen, để giữ riêng tư cho con. Global Star Special có lịch ở bốn cơ sở khu Quận 12 cũ; khi đăng ký tư vấn, ba mẹ có thể hỏi nhà trường quy định về người đưa đón thay tại cơ sở mình chọn.
Câu hỏi thường gặp
Ông bà lớn tuổi có nên đưa cháu đi học can thiệp không?
Được, nếu ông bà khoẻ, đi lại an toàn và giữ được cháu khi cháu quấy. Ba mẹ nên dặn rõ các việc trước giờ học, cách chào con ở cửa lớp và nhờ giáo viên nhắn tóm tắt buổi học thẳng cho ba mẹ, để ông bà không phải nhớ nhiều.
Ông bà hay dỗ cháu bằng kẹo trước khi vào lớp thì nói thế nào?
Giải thích lý do thay vì cấm: giáo viên có thể đang dùng những thứ cháu thích làm phần thưởng trong buổi học, kẹo từ ngoài làm cháu mất hứng. Gợi ý ông bà thay bằng một lời hứa đi dạo hay chơi cùng sau buổi học.
Người giúp việc có cần gặp giáo viên trước không?
Nên có. Ba mẹ dẫn người giúp việc đến cơ sở một lần để biết đường, biết phòng, gặp giáo viên và đăng ký tên vào danh sách được đón con. Lần đầu đi một mình mà chưa ai biết mặt rất dễ gặp trục trặc.
Làm sao biết người đưa đón có làm đúng lời dặn không?
Hỏi nhẹ nhàng giáo viên xem con thường đến lớp ở trạng thái nào, có đúng giờ không. Tự đón con vài tuần một lần để quan sát. Nếu có điều chưa đúng, nhắc lại lý do một cách tôn trọng, tránh trách móc trước mặt con.
Có nên để người đưa đón ngồi xem buổi học không?
Tuỳ quy định từng nơi. Nhiều buổi 1:1 hiệu quả hơn khi không có người nhà trong phòng, nhất là giai đoạn đầu. Nếu nhà trường cho xem qua kính hay camera, người đưa đón nên xem lặng lẽ và không gọi con giữa buổi.