Ở khu Quận 12 cũ, ba mẹ gặp hai kiểu ngập khác nhau: ngập do mưa lớn dồn nhanh trong một hai giờ, thường vào chiều tối mùa mưa; và ngập do triều cường ở các khu sát sông Sài Gòn, sông Vàm Thuật, thường nặng vào những tháng cuối năm. Mỗi kiểu cần một cách xử lý riêng, nhưng nguyên tắc chung chỉ có một: không chở trẻ nhỏ đi qua đoạn nước ngập sâu, kể cả khi đã trễ giờ học. Một buổi can thiệp bị lỡ thì bù được, một cú ngã xe trong nước thì không.
Mùa mưa ở TP.HCM thường kéo dài khoảng từ tháng 5 đến tháng 11, trùng với phần lớn năm học. Nghĩa là gần nửa năm, chuyện đưa con đi học 1:1 phải tính đến thời tiết. Bài này viết cho gia đình đưa con đến các cơ sở ở An Phú Đông và Tân Thới Hiệp: nhận ra tuyến nào dễ ngập, sắp lịch tránh giờ mưa, thoả thuận trước với nhà trường về nghỉ và học bù, và giữ cho con không sợ những ngày mưa.
Hai kiểu ngập, hai cách tính
Ngập do mưa thường đến nhanh và rút trong vài giờ. Mưa lớn đổ xuống, cống không kịp thoát, những con hẻm trũng và một số đoạn đường thấp đọng nước. Kiểu ngập này khó báo trước chính xác, nhưng có quy luật: mùa mưa ở thành phố hay mưa vào buổi chiều và tối, nhiều trận mưa rào ngắn mà nặng hạt. Ba mẹ có thể giảm rủi ro bằng cách chọn khung giờ học sáng hoặc đầu chiều, và chuẩn bị tinh thần ở lại chờ mưa ngớt thay vì cố về.
Ngập do triều cường thì có lịch hơn. Khi nước sông lên cao, các khu sát bờ, các con đường thấp gần rạch có thể ngập dù trời không mưa. Ở khu Quận 12 cũ, vùng An Phú Đông và Thạnh Lộc cũ nằm kẹp giữa sông Sài Gòn và sông Vàm Thuật, nên gia đình ở đây thường quen thuộc với cảnh này hơn nơi khác. Triều cường thường cao vào những tháng cuối năm và quanh các ngày rằm, mùng một âm lịch. Thành phố thường có thông báo về các đợt triều cường lớn; ba mẹ có thể theo dõi để biết trước tuần nào nên đổi giờ.
Khi hai thứ chồng lên nhau, mưa lớn đúng lúc triều cao, nước rút rất chậm. Đó là những buổi chiều ba mẹ nên coi việc nghỉ học là phương án bình thường, không phải thất bại.
Nhận ra tuyến đường của mình có dễ ngập không
Ba mẹ không cần một danh sách điểm ngập của cả thành phố, chỉ cần biết con đường mình đi. Vài cách để biết:
- Hỏi hàng xóm lâu năm, tổ dân phố, hoặc chính nhân viên của cơ sở con học. Người sống lâu trong khu biết đoạn nào cứ mưa là ngập.
- Đi thử sau một trận mưa lớn, nhìn vệt nước trên tường, lề đường, chân cửa nhà dọc tuyến. Vệt nước cũ là dấu hiệu rõ nhất.
- Để ý các đoạn đường thấp hơn mặt nhà hai bên, đoạn gần cầu, gần rạch, gần cửa cống lớn.
- Ghi lại một tuyến chính và ít nhất một tuyến dự phòng cao ráo hơn, dù dài hơn.
- Lưu ý rằng những tuyến đang thi công, nâng đường, làm cống có thể thay đổi tình trạng ngập theo từng năm. Năm ngoái ngập chưa chắc năm nay ngập, và ngược lại.
Khi chọn cơ sở, ba mẹ nên đưa yếu tố này vào. Hai cơ sở có quãng đường tương đương nhưng một bên phải đi qua đoạn thấp ven rạch, một bên đi đường cao ráo, thì vào mùa mưa sự khác biệt rất rõ. Cách cân nhắc cơ sở gần nhà hay gần chỗ làm có bài riêng trong chuyên mục; ở đây chỉ thêm một tiêu chí: tuyến đi có chịu được mùa mưa không.
An toàn trước hết: những điều không làm khi đường ngập
Không chạy xe máy chở con qua nước ngập sâu. Ba mẹ không nhìn thấy mặt đường dưới nước: ổ gà, nắp cống hở, đá, vật nhọn. Xe chết máy giữa dòng, người lớn phải dắt xe và giữ con cùng lúc, rất dễ ngã. Nếu buộc phải qua, bế con, dắt xe, đi chậm sát mép có người qua trước.
Không để con lội nước một mình. Trẻ nhỏ có thể thích nước, nhất là trẻ tìm kiếm cảm giác. Nước ngập đô thị lẫn rác, nước thải, và có thể có dòng điện rò từ cột điện, biển hiệu, đường dây hạ thế. Giữ con trên tay hoặc trên xe.
Không trú mưa dưới cây lớn, cột điện, mái tôn tạm. Mưa giông ở thành phố có thể kèm gió mạnh, cây gãy cành. Nơi trú tốt hơn là mái hiên nhà dân, cửa hàng kiên cố.
Không cố về khi trời tối và còn mưa to. Tầm nhìn kém, đường trơn, xe khác cũng vội. Nếu đang ở cơ sở, hỏi nhà trường cho chờ thêm. Nếu đang trên đường, tìm chỗ trú và nhắn nhà trường.
Không để con mặc đồ ướt suốt buổi học. Con ướt và lạnh sẽ khó chú ý, dễ quấy, dễ ốm. Một bộ đồ khô để sẵn ở trường hoặc trong cốp xe giải quyết chuyện này.
Thoả thuận trước với nhà trường cho mùa mưa
Phần lớn căng thẳng ngày mưa đến từ chỗ ba mẹ không biết nghỉ thì có mất buổi không. Hỏi trước, ngay từ khi đăng ký hoặc đầu mùa mưa:
- Nghỉ vì thời tiết xấu có được tính là nghỉ có báo trước không? Báo trước bao lâu thì được học bù?
- Nếu đến trễ vì mưa ngập, buổi học có được kéo dài bù không, hay rút ngắn?
- Nhà trường có chủ động báo nghỉ khi có cảnh báo thời tiết nguy hiểm không, báo qua kênh nào?
- Có thể đổi tạm sang khung giờ sáng trong những tuần triều cường không?
- Trẻ đến trường bị ướt có chỗ thay đồ, lau khô không? Có cần gửi sẵn một bộ đồ ở trường không?
Ghi câu trả lời lại. Mỗi nơi có nội quy riêng về nghỉ và học bù; nắm được từ đầu giúp ba mẹ quyết định nhanh trong ngày mưa, không phải cân nhắc giữa an toàn của con và tiền học phí đã đóng. Chi tiết về nghỉ, học bù và bảo lưu nói chung có trong chuyên mục học phí và số buổi.
Sắp lịch học theo mùa
Nếu buổi 1:1 của con đang rơi vào cuối chiều, ba mẹ có thể bàn với nhà trường dời sang buổi sáng hoặc đầu chiều trong mùa mưa, rồi trả lại khung cũ vào mùa khô. Không phải lúc nào cũng có chỗ trống, nhưng hỏi sớm thì khả năng cao hơn. Một số gia đình chọn hướng khác: giữ khung giờ, nhưng chuẩn bị sẵn tinh thần đến sớm và về muộn, ngồi chờ mưa ngớt ở trường.
Với những tuần triều cường lớn mà nhà ở sát sông, ba mẹ có thể xin học tạm ở cơ sở khác trong hệ thống nằm ở chỗ cao ráo hơn, nếu nhà trường sắp xếp được. Điều cần cân nhắc là con phải làm quen nơi mới, người dạy có thể khác. Với trẻ nhạy cảm với thay đổi, đôi khi nghỉ vài buổi và luyện ở nhà theo hướng dẫn của giáo viên còn nhẹ nhàng hơn.
Dù chọn cách nào, đừng để mùa mưa thành mấy tháng con học nhát gừng mà không ai nói ra. Nếu thấy con nghỉ nhiều, ba mẹ chủ động hỏi giáo viên bài tập ở nhà để giữ nhịp, và đưa chuyện này vào buổi rà soát mục tiêu.
Một buổi chiều mưa điển hình và cách xử lý
Ví dụ giả định: con học 1:1 ở cơ sở Thạnh Lộc lúc cuối chiều. Đầu giờ chiều trời nắng, đến khoảng giờ ba mẹ chuẩn bị xuất phát thì mây đen kéo tới. Lúc này ba mẹ có ba lựa chọn, và nên quyết ngay trong vài phút, không lần lữa đến khi mưa đã xuống.
Lựa chọn thứ nhất là đi sớm hơn kế hoạch, cố đến nơi trước khi mưa. Hợp khi quãng đường ngắn, tuyến không qua đoạn thấp, và cơ sở cho con vào sớm ngồi chờ. Lựa chọn thứ hai là đi như dự tính nhưng chuẩn bị sẵn áo mưa, đồ thay, và tinh thần ở lại cơ sở chờ mưa ngớt sau buổi học. Hợp khi gia đình không vội về, con chịu được chờ đợi. Lựa chọn thứ ba là báo nghỉ, xin học bù hoặc xin bài luyện ở nhà. Hợp khi tuyến đi qua đoạn hay ngập, đang mùa triều cường, trời giông có sấm sét, hoặc người đưa đón là ông bà lớn tuổi.
Điều nên tránh là lựa chọn thứ tư mà nhiều người vô tình làm: chờ xem mưa có lớn không, rồi xuất phát khi mưa đã đổ, vừa đi vừa né nước, đến nơi trễ, con ướt và hoảng, buổi học gần như bỏ đi. Quyết sớm, dù là quyết nghỉ, gần như luôn tốt hơn quyết muộn. Ba mẹ có thể thống nhất trước trong nhà một quy tắc đơn giản: nếu trời đã mưa lớn trước giờ xuất phát, hoặc có thông báo triều cường cao trong khung giờ đó, thì báo nghỉ, không bàn thêm.
Giúp con không sợ những ngày mưa
Một số trẻ cần hỗ trợ rất nhạy với tiếng sấm, tiếng mưa trên mái tôn, cảm giác áo mưa bó vào người. Nếu mỗi ngày mưa là một trận khóc trước khi lên xe, cả buổi học sau đó cũng bị ảnh hưởng. Ba mẹ có thể làm quen dần cho con từ những ngày khô ráo: mặc thử áo mưa ở nhà vài phút, cho con tự chọn màu áo, kể cho con nghe chuyện trời mưa rồi tạnh qua tranh ảnh.
Với trẻ không chịu mặc áo mưa vì cảm giác nilon dính vào da, ba mẹ có thể thử loại áo mưa có lót vải mỏng bên trong, áo khoác chống nước nhẹ, hoặc cho con mặc thêm một lớp áo dài tay bên dưới để da không chạm trực tiếp vào lớp nhựa. Có bé chịu đội mũ trùm, có bé không; đừng biến chuyện mặc áo mưa thành một trận giằng co mỗi chiều. Nếu con nhất quyết không mặc, đó lại là thêm một lý do để chọn khung giờ học tránh mưa hoặc chọn phương tiện có mái che trong những ngày trời xấu.
Khi trời mưa thật, nói trước với con những gì sẽ xảy ra: mặc áo mưa, đi chậm, có thể ướt chân, tới lớp thay dép. Giữ giọng bình thản. Trẻ học cảm xúc từ người lớn; nếu ba mẹ cáu vì mưa, vì kẹt xe, con cũng căng thẳng theo. Nếu con đặc biệt sợ tiếng sấm, hỏi giáo viên cách xử lý trong buổi học, vì có thể mưa giông ngay lúc con đang học.
Ba mẹ cần trao đổi về lịch học mùa mưa có thể ghi rõ trong mục đăng ký trên trang hoặc hỏi trực tiếp ở buổi tư vấn. Global Star Special có bốn cơ sở ở khu Quận 12 cũ; nhà trường có thể gợi ý cơ sở và khung giờ hợp với tuyến đường của gia đình.
Câu hỏi thường gặp
Mưa lớn có nên cho con nghỉ buổi can thiệp không?
Nếu đường đi qua đoạn ngập, trời giông hoặc tối, nên nghỉ và báo nhà trường càng sớm càng tốt. An toàn của con quan trọng hơn một buổi học. Hỏi trước nội quy học bù để quyết định nhanh trong ngày mưa.
Làm sao biết trước ngày nào có triều cường lớn?
Thành phố thường thông báo các đợt triều cường lớn qua báo chí, đài và kênh thông tin của phường. Triều thường cao quanh rằm, mùng một âm lịch vào những tháng cuối năm. Hàng xóm sống lâu ở khu ven sông cũng là nguồn tin đáng tin.
Con bị ướt khi đến lớp thì giáo viên có thay đồ giúp không?
Ba mẹ nên hỏi nhà trường từ đầu. Cách đơn giản là gửi sẵn một bộ đồ khô, dép và khăn ở trường, ghi tên con. Con được thay đồ khô trước khi học sẽ dễ vào bài hơn nhiều.
Nghỉ nhiều buổi trong mùa mưa có làm con thụt lùi không?
Nghỉ vài buổi thường không làm mất những gì con đã học, nhất là khi ba mẹ duy trì luyện tập nhẹ ở nhà. Điều đáng lo là nghỉ kéo dài, không trao đổi. Hãy xin giáo viên vài việc nhỏ để làm cùng con ở nhà.
Có nên đổi sang cơ sở khác chỉ vì đường ngập?
Nếu tuyến đi ngập thường xuyên cả mùa và có cơ sở khác trên đường cao ráo hơn, đó là lý do chính đáng. Nhưng hãy cân nhắc việc con phải làm quen nơi mới, người dạy mới. Bàn với nhà trường để chọn phương án ít xáo trộn nhất.