Có — ở phần lớn nơi can thiệp sớm, ba mẹ được ngồi cùng bé nhỏ trong buổi quan sát ban đầu, nhất là với trẻ dưới ba tuổi hoặc trẻ rất bám ba mẹ. Trong buổi gặp, ba mẹ có thể được mời chơi cùng con một lúc để người tư vấn thấy cách hai bên tương tác, rồi được đề nghị ngồi lùi lại một chút để xem bé phản ứng với người lạ. Nếu nơi nào yêu cầu ba mẹ ra ngoài hoàn toàn ngay từ đầu, ba mẹ nên hỏi lý do và có quyền đề nghị cách khác.
Câu hỏi này nghe đơn giản nhưng nhiều ba mẹ ngại hỏi, sợ bị coi là không tin tưởng. Thật ra, biết trước mình sẽ ở đâu trong buổi quan sát giúp ba mẹ chuẩn bị tâm lý cho cả mình và con. Bài này giải thích vì sao có lúc ba mẹ được mời vào, có lúc được đề nghị lùi lại, và ba mẹ nên ngồi thế nào để buổi quan sát có ích nhất.
Vì sao ba mẹ thường được ngồi cùng
Với trẻ nhỏ, ba mẹ là chỗ dựa an toàn. Một đứa trẻ hai ba tuổi bị tách khỏi ba mẹ ở một nơi lạ, với người lạ, thường sẽ sợ hãi và khóc — và khi đó người tư vấn chỉ thấy được một đứa trẻ đang sợ, không thấy được bé lúc bình thường. Có ba mẹ trong phòng, bé dễ yên tâm để bắt đầu khám phá, chơi, và để lộ ra những gì bé vẫn làm mỗi ngày.
Ngoài ra, ba mẹ có mặt giúp người tư vấn hỏi ngay khi thấy điều gì đó: "ở nhà bé có hay làm vậy không", "bé thường thích món này à". Những câu hỏi trả lời ngay tại chỗ chính xác hơn nhiều so với hỏi lại sau buổi gặp.
Và quan trọng không kém: ba mẹ được tận mắt thấy người tư vấn làm việc với con mình. Ba mẹ thấy họ nói chuyện với bé thế nào, kiên nhẫn ra sao, có tôn trọng bé không. Đây là một phần thông tin để ba mẹ quyết định có muốn con học ở đây hay không. Với những gia đình còn dè dặt khi giao con cho người lạ, được ngồi trong phòng ở buổi đầu cũng là cách để niềm tin được xây dần, từ chính những gì ba mẹ tận mắt thấy chứ không phải từ lời giới thiệu.
Ba vị trí ba mẹ có thể được mời ngồi
Ngồi cạnh và chơi cùng con. Người tư vấn có thể mời ba mẹ chơi với con như ở nhà trong vài phút: lăn bóng, đọc sách tranh, xếp khối. Họ muốn thấy cách bé tương tác với người thân nhất, bé có chia sẻ, có nhìn ba mẹ, có bắt chước không.
Ngồi lùi lại, quan sát. Sau khi bé đã quen, ba mẹ được đề nghị ngồi ra một góc phòng, để người tư vấn chơi trực tiếp với bé. Ba mẹ vẫn trong tầm mắt của bé nên bé không hoảng, nhưng người tư vấn thấy được bé tương tác với người lạ.
Ra ngoài một lúc ngắn. Có nơi đề nghị ba mẹ ra ngoài vài phút để xem bé phản ứng thế nào khi ba mẹ đi và quay lại. Việc này chỉ nên làm khi bé đã quen phòng, và có sự đồng ý của ba mẹ. Ba mẹ nên chào con trước khi đi, không lẻn ra.
Ngồi trong phòng mà không "làm hỏng" buổi quan sát
Ba mẹ ngồi trong phòng có thể vô tình làm buổi quan sát kém chính xác. Điều hay gặp nhất là ba mẹ quá muốn con thể hiện tốt nên liên tục nhắc: "con nói đi", "con chỉ cho cô xem cái nào là con mèo", "con ngồi yên". Hoặc ba mẹ làm thay khi con lúng túng: con chưa mở được hộp, ba mẹ mở luôn; con chưa trả lời, ba mẹ trả lời thay. Người tư vấn khi đó thấy ba mẹ hơn là thấy bé.
Cách ngồi tốt là: khi được mời chơi cùng, chơi như ở nhà, tự nhiên, không biến thành buổi kiểm tra; khi được đề nghị lùi lại, ngồi yên, để người tư vấn dẫn dắt. Nếu con tìm đến ba mẹ, đáp lại con nhẹ nhàng, ôm con nếu con cần, rồi để con quay lại chơi khi con sẵn sàng.
Nếu ba mẹ thấy bé đang làm khác hẳn ở nhà, ghi nhớ hoặc ghi nhanh vào giấy, để đến phần trao đổi thì nói. Không cần ngắt buổi quan sát để giải thích ngay. Điều người tư vấn cần nhất ở ba mẹ lúc này là sự có mặt bình tĩnh.
Khi ba mẹ được đề nghị ra ngoài
Hỏi lý do. Ba mẹ hoàn toàn có quyền hỏi: "Anh chị muốn quan sát điều gì khi em ra ngoài? Em ra bao lâu?" Một nơi nghiêm túc sẽ giải thích rõ.
Đề nghị cách khác nếu con còn quá nhỏ hoặc quá sợ. Ví dụ ngồi ở góc phòng, ngồi sau lưng con, hoặc đứng ở cửa. Nhiều nơi đồng ý ngay, vì điều họ cần là thấy bé tương tác với người lạ, mà việc đó vẫn làm được khi ba mẹ ngồi yên lặng ở một góc.
Hỏi về kính một chiều hoặc camera. Một số nơi có phòng quan sát qua kính hoặc camera để ba mẹ xem con từ phòng bên. Nếu có, ba mẹ vẫn thấy được con mà bé không bị ảnh hưởng.
Chào con trước khi ra. Nói ngắn gọn: "Mẹ ra ngoài một chút, mẹ quay lại ngay." Rồi ra. Lẻn đi khi con không để ý có thể làm con hoảng hơn khi phát hiện ba mẹ biến mất.
Từ chối nếu thấy không ổn. Nếu ba mẹ không thoải mái để con một mình với người lạ, đặc biệt khi không có cách nào nhìn thấy con, ba mẹ có quyền từ chối. An toàn và sự tin tưởng của gia đình quan trọng hơn mọi quy trình.
Sau buổi quan sát: những buổi học có còn được ngồi cùng không
Buổi quan sát ban đầu khác với những buổi học về sau. Khi bé bắt đầu chương trình 1:1, nhiều nơi khuyến khích bé học riêng với giáo viên để bé tập tách khỏi ba mẹ và tập trung vào hoạt động. Nhưng cách mỗi nơi tổ chức rất khác nhau: có nơi cho ba mẹ ngồi cùng trong vài tuần đầu rồi giảm dần, có nơi có kính hoặc camera để ba mẹ xem, có nơi mời ba mẹ vào cuối buổi để giáo viên chỉ lại những gì đã làm.
Ba mẹ nên hỏi điều này ngay trong buổi tư vấn đầu tiên, vì nó ảnh hưởng đến việc ba mẹ có yên tâm và có học được cách nối tiếp ở nhà hay không. Danh mục "Chọn nơi can thiệp sớm" trên trang có bài riêng về chuyện ba mẹ có được xem buổi học của con không.
Điều quan trọng là có một cách để ba mẹ biết con học gì, học thế nào, và tiến bộ ra sao — qua quan sát trực tiếp, qua video, qua cập nhật định kỳ của giáo viên. Một nơi không cho ba mẹ bất kỳ cách nào để thấy con học thì là điều nên hỏi kỹ.
Ngồi trong phòng, ba mẹ quan sát được gì
Cách người tư vấn bắt đầu với con. Họ có chờ bé làm quen, có ngồi ngang tầm mắt bé, có để bé dẫn trước một lúc không? Cách một người lớn tiếp cận trẻ lần đầu nói lên nhiều về sự kiên nhẫn và kinh nghiệm.
Cách họ nói với con. Giọng có ấm, câu có ngắn và rõ, có gọi tên bé, có khen những điều bé làm được? Ba mẹ thấy mình có muốn con được nói chuyện như vậy mỗi tuần không.
Cách họ xử lý khi bé không chịu. Khi bé từ chối một hoạt động, họ có ép không, có chuyển sang cách khác không, có tôn trọng khi bé cần nghỉ không? Đây là điểm ba mẹ nên để ý kỹ nhất.
Con của mình ở một góc nhìn mới. Nhiều ba mẹ kể rằng ngồi lùi lại nhìn con chơi với người khác, họ thấy con khác hẳn so với khi chính mình chơi cùng: có khi con làm được nhiều hơn họ nghĩ, có khi thấy rõ hơn điều mình lo. Góc nhìn này rất đáng giá.
Câu nên hỏi khi đặt lịch
Để không bất ngờ vào ngày gặp, khi đặt lịch ba mẹ có thể hỏi luôn: "Trong buổi quan sát, ba mẹ có được ngồi trong phòng không? Có lúc nào ba mẹ sẽ được đề nghị ra ngoài không? Cả ba và mẹ cùng vào được không?" Biết trước, ba mẹ chuẩn bị được cho con, và nếu con rất bám, ba mẹ có thể đề nghị nhà trường sắp xếp cho phù hợp.
Nếu đi cùng ông bà hoặc anh chị của bé, ba mẹ cũng nên hỏi xem phòng có đủ chỗ không, và người đi cùng nên ở đâu. Phòng quá đông người có thể làm bé phân tán, nên đôi khi chỉ một hai người lớn vào phòng là tốt nhất, người còn lại chờ bên ngoài và vào ở phần trao đổi cuối buổi.
Những câu hỏi này không làm ba mẹ trở thành phụ huynh khó tính. Ngược lại, chúng cho nơi tư vấn thấy gia đình quan tâm và muốn buổi gặp diễn ra tốt cho con.
Ba mẹ trong buổi quan sát ở Global Star Special
Quy trình của Global Star Special nhấn mạnh việc đồng hành cùng phụ huynh: nhà trường không làm thay gia đình, mà phối hợp để tạo môi trường nhất quán cho bé. Vì thế, ở buổi tiếp nhận và quan sát ban đầu, ba mẹ là một phần của buổi gặp, không phải người ngồi chờ ngoài cửa. Cách ba mẹ ngồi — cạnh con, lùi lại, hay ra ngoài ngắn — được nhà trường trao đổi với gia đình tuỳ theo độ tuổi và mức độ bám của bé.
Khi đăng ký tư vấn trên trang, nếu bé rất bám ba mẹ hoặc ba mẹ có mong muốn riêng về việc ngồi cùng, ba mẹ ghi vào phần ghi chú để nhà trường biết trước. Nhà trường sẽ trao đổi lại khi gọi điện hẹn lịch ở cơ sở gần gia đình nhất.
Sau buổi quan sát, ba mẹ cũng được hỏi lại cảm nhận của mình: bé hôm nay có giống ở nhà không, có điều gì ba mẹ thấy mà muốn nói thêm. Những ghi nhận của ba mẹ được đặt cạnh ghi nhận của giáo viên, vì hai góc nhìn ghép lại mới thành bức tranh đầy đủ về bé. Nếu bé đi đến bước học chương trình, cách ba mẹ theo dõi các buổi học sau này cũng được nhà trường nói rõ trước khi gia đình quyết định.
Câu hỏi thường gặp
Ba mẹ có được ngồi trong phòng khi con được quan sát lần đầu không?
Ở phần lớn nơi can thiệp sớm là có, nhất là với trẻ nhỏ hoặc trẻ bám ba mẹ. Ba mẹ có thể được mời chơi cùng con một lúc, rồi được đề nghị ngồi lùi lại để người tư vấn chơi trực tiếp với bé.
Vì sao có nơi đề nghị ba mẹ ra ngoài trong buổi quan sát?
Để xem bé phản ứng thế nào khi tách khỏi ba mẹ và khi ba mẹ quay lại, hoặc để bé tập trung với người tư vấn. Ba mẹ nên hỏi lý do, hỏi thời gian, và có quyền đề nghị cách khác nếu con còn quá nhỏ hay quá sợ.
Ngồi trong phòng thì ba mẹ nên làm gì và tránh gì?
Khi được mời chơi cùng thì chơi tự nhiên như ở nhà. Khi được đề nghị lùi lại thì ngồi yên, để người tư vấn dẫn dắt. Tránh nhắc con nói, làm thay con, hay trả lời thay con, vì như vậy người tư vấn thấy ba mẹ hơn thấy bé.
Nếu nơi tư vấn bắt ba mẹ ra ngoài hoàn toàn thì có nên đồng ý không?
Hỏi lý do và hỏi có kính quan sát hay camera không. Nếu không có cách nào thấy con và ba mẹ không thoải mái, ba mẹ có quyền từ chối hoặc đề nghị cách khác. An toàn và sự tin tưởng của gia đình quan trọng hơn quy trình.
Khi con bắt đầu học, ba mẹ có được ngồi cùng các buổi học không?
Tuỳ nơi. Có nơi cho ngồi cùng vài tuần đầu rồi giảm dần, có nơi có kính hoặc camera, có nơi mời ba mẹ vào cuối buổi. Ba mẹ nên hỏi ngay trong buổi tư vấn đầu tiên để biết mình sẽ theo dõi con học bằng cách nào.