Anh chị em đi cùng thỉnh thoảng có thể có ích, giúp các con hiểu em đang học gì và cảm thấy mình là một phần của gia đình; nhưng đi cùng thường xuyên, ngồi chờ hết buổi này đến buổi khác, thì dễ làm anh chị em mệt, chán, thấy mình bị thiệt, và có khi làm bé khó tập trung. Cách hợp lý với nhiều gia đình là: không mặc định mang theo, sắp xếp người trông khi được, và chủ động chọn một vài dịp đặc biệt cho anh chị em đến xem, có hỏi trước nhà trường.
Câu hỏi này thật ra chứa hai câu: chuyện hậu cần (không có ai trông thì đành mang theo) và chuyện tình cảm (anh chị em cảm thấy thế nào khi cả nhà xoay quanh em). Bài này đi qua cả hai: khi nào nên và không nên mang theo, sắp xếp khu chờ thế nào nếu buộc phải mang, giải thích cho anh chị em về việc em đi học, và giữ thời gian riêng cho anh chị em để không đứa con nào bị bỏ quên.
Khi nào nên, khi nào không
Bảng dưới gợi ý cách cân nhắc, không phải luật:
| Tình huống | Có nên mang anh chị em theo | Lý do |
|---|---|---|
| Buổi tư vấn, quan sát ban đầu | Thường không | Ba mẹ cần tập trung kể và nghe; bé được quan sát trong điều kiện yên |
| Buổi học thường ngày | Chỉ khi không có người trông | Ngồi chờ thường xuyên làm anh chị em mệt và chán |
| Một buổi đặc biệt anh chị em xin đi xem | Có thể, hỏi trước nhà trường | Giúp anh chị em hiểu em, cảm thấy được tham gia |
| Khi giáo viên mời anh chị em tham gia một phần | Có | Có thể là dịp tập chơi cùng, nếu giáo viên thấy phù hợp |
| Anh chị em đang ốm, mệt, có bài kiểm tra | Không | Ưu tiên nhu cầu của đứa con đó |
Điều đáng nhớ: buổi học của bé không phải là việc của cả nhà phải có mặt. Nhu cầu của anh chị em (học bài, nghỉ ngơi, chơi với bạn) cũng quan trọng như nhu cầu của bé.
Nếu buộc phải mang theo: sắp xếp cho êm
Hỏi nhà trường trước. Khu chờ có chỗ cho trẻ ngồi không, có quy định gì về trẻ đi cùng, có phòng nào yên để anh chị em ngồi học bài không. Mỗi cơ sở có điều kiện khác nhau.
Mang theo việc cho anh chị em làm. Sách, vở tô màu, bài tập, đồ chơi yên lặng. Hạn chế điện thoại phát âm thanh vì có thể làm phiền lớp học và những gia đình khác.
Đồ ăn nhẹ, nước. Anh chị em chờ lâu dễ đói, dễ cáu. Ăn nhẹ ở khu chờ (nếu được phép) hoặc trước khi đến.
Giữ yên lặng gần phòng học. Bé đang học có thể bị phân tâm khi nghe tiếng anh chị em bên ngoài, nhất là bé nhạy với âm thanh. Nhắc anh chị em nói nhỏ, không gõ cửa, không nhìn qua kính nếu giáo viên dặn.
Cảm ơn anh chị em. Sau buổi, nói một câu ghi nhận: “Cảm ơn con đã chờ em, con giỏi lắm”. Anh chị em cũng cần được thấy sự kiên nhẫn của mình có ý nghĩa.
Giải thích cho anh chị em vì sao em đi học
Anh chị em thường tò mò, có khi lo lắng, có khi ghen tị. Một lời giải thích đơn giản, phù hợp với tuổi, giúp các con hiểu và bớt những suy nghĩ tự tưởng tượng. Với anh chị em nhỏ: “Em đi học với cô để em nói được nhiều hơn, chơi được với con nhiều hơn”. Với anh chị em lớn hơn: kể rằng mỗi người có việc dễ việc khó, em đang cần người giúp tập một số việc, giống như con có lúc cần cô giáo kèm môn toán.
Anh chị em lớn có thể hỏi những câu khó: em có khỏi không, em có bị bệnh không, bạn con hỏi sao em không nói. Ba mẹ trả lời thật lòng theo mức con hiểu, không cần có mọi câu trả lời. Nói “ba mẹ cũng đang tìm hiểu, mình cùng hỏi cô giáo nhé” là câu trả lời tốt. Nếu anh chị em có những lo lắng kéo dài, ba mẹ có thể hỏi giáo viên hoặc chuyên gia tâm lý về cách trò chuyện phù hợp.
Cũng nên dạy anh chị em cách trả lời bạn bè nếu được hỏi về em: một câu đơn giản, tích cực, và biết rằng không cần kể hết chuyện của em cho người khác.
Những gì anh chị em thường cảm thấy
Hiểu được cảm xúc của anh chị em giúp ba mẹ phản ứng đúng. Những cảm xúc hay gặp, và đều bình thường:
- Tò mò: em đi đâu, học gì, sao con không được đi. Trả lời đơn giản là đủ.
- Ghen tị: ba mẹ dành nhiều thời gian, tiền bạc, sự chú ý cho em. Đây là cảm xúc phổ biến nhất, không phải dấu hiệu con hư.
- Lo lắng: em có sao không, em có khỏi không. Anh chị em lớn hơn có thể lo âm thầm mà không nói ra.
- Ngượng: khi bạn bè thấy em có hành vi khác, anh chị em có thể xấu hổ, rồi lại thấy có lỗi vì đã xấu hổ.
- Muốn giúp: nhiều anh chị em thương em, muốn dạy em, bảo vệ em. Điều này đẹp, nhưng cần người lớn giữ để không thành gánh nặng.
- Bực bội: em phá đồ, em làm ồn, em được “ưu tiên”. Anh chị em cần được nói ra mà không bị mắng.
Ba mẹ không cần sửa mọi cảm xúc của anh chị em, chỉ cần để con được nói ra và được lắng nghe. Một câu như “mẹ hiểu, có lúc con thấy bực vì em, chuyện đó bình thường” giúp con nhẹ lòng hơn nhiều so với “con lớn rồi phải nhường em”.
Một buổi xem đặc biệt cho anh chị em
Nhiều gia đình thấy có ích khi cho anh chị em đến xem em học một lần, như một dịp đặc biệt chứ không phải vì không ai trông. Trước đó, ba mẹ hỏi nhà trường có sắp xếp được không, vào phần nào của buổi học, anh chị em ngồi ở đâu. Kể trước cho anh chị em biết sẽ thấy gì: em chơi với cô, có thể em khóc lúc đầu, con ngồi yên xem.
Sau buổi, hỏi anh chị em thấy gì, thích gì, có điều gì thắc mắc. Có anh chị em về nhà bắt chước cô giáo chơi với em; đó là dấu hiệu tốt, miễn là không bị ép làm “giáo viên”. Nếu giáo viên thấy phù hợp, có thể gợi ý cho anh chị em một hai cách chơi đơn giản cùng em ở nhà.
Buổi xem như vậy giúp anh chị em hiểu vì sao ba mẹ dành nhiều thời gian đưa em đi học, và thấy em đang cố gắng. Hiểu thường làm ghen tị dịu đi. Sau buổi, có thể dành cho anh chị em một phần thưởng nhỏ của riêng con, như ghé ăn món con thích trên đường về, để buổi đi cùng em cũng là một kỷ niệm vui của con.
Giữ thời gian riêng cho anh chị em
Thời gian một-một với từng con. Mỗi tuần dành cho anh chị em một khoảng thời gian chỉ có ba hoặc mẹ với con đó: đi ăn, đi dạo, chơi một trò con thích. Không cần dài, cần đều, và nên để con chọn mình muốn làm gì.
Không để anh chị em thành người trông em thường xuyên. Nhờ giúp đỡ thỉnh thoảng là bình thường, nhưng anh chị em vẫn là trẻ con, cần có tuổi thơ của mình.
Ghi nhận cảm xúc của anh chị em. Nếu con nói “sao ba mẹ chỉ lo cho em”, đừng gạt đi. Nói rằng ba mẹ hiểu con thấy vậy, ba mẹ thương con nhiều, và cùng nghĩ cách để con thấy được quan tâm.
Quan tâm đến việc học, bạn bè của anh chị em. Dự họp phụ huynh của anh chị em, hỏi chuyện trường lớp, đi xem con biểu diễn. Lịch can thiệp của em không nên làm anh chị em mất những dịp này.
Để ý dấu hiệu anh chị em căng thẳng. Thay đổi tâm trạng, học sa sút, hay cáu, thu mình. Nếu kéo dài, nói chuyện với giáo viên của anh chị em, hoặc gặp chuyên gia tâm lý.
Khi anh chị em là chỗ dựa cho em
Trong nhiều gia đình, anh chị em trở thành người bạn chơi quen thuộc nhất của bé. Chơi tự nhiên ở nhà, chạy nhảy, giành đồ chơi rồi làm lành, đều là những dịp bé tập chờ lượt, chia sẻ, giao tiếp. Ba mẹ có thể tạo điều kiện cho các con chơi cùng, nhưng không biến những giờ chơi đó thành bài tập.
Khi anh chị em có những khoảnh khắc đẹp với em, như kiên nhẫn chờ em, nhường em, chơi cùng em, ba mẹ ghi nhận ngay. Anh chị em cần thấy những điều mình làm cho em được nhìn thấy. Đồng thời, ba mẹ cũng nói rõ rằng anh chị em không có trách nhiệm “làm cho em khá lên”; đó là việc của người lớn.
Có anh chị em lớn lên rất gắn bó với em, có anh chị em cần khoảng cách hơn. Cả hai đều bình thường. Điều quan trọng là mỗi đứa con đều cảm thấy được thương, theo cách riêng của mình, và không đứa nào phải gánh phần việc của người lớn.
Hậu cần cho gia đình có nhiều con
Gia đình có nhiều con thường gặp bài toán: giờ học của bé trùng giờ đón anh chị em ở trường. Một số cách các gia đình hay làm: chọn khung giờ học của bé không trùng giờ tan trường của anh chị em; nhờ ông bà, người thân đón một trong hai con; xếp buổi học của bé vào cuối tuần khi anh chị em có người trông ở nhà; hai vợ chồng chia nhau mỗi người lo một con trong những ngày có lịch.
Một điều nữa là chi phí và sức lực. Khi một đứa con cần chương trình hỗ trợ dài ngày, ngân sách và thời gian của gia đình bị kéo về phía đó. Ba mẹ nên tính sao cho những nhu cầu của anh chị em (học thêm, năng khiếu, đi chơi) vẫn có chỗ trong ngân sách, dù ít hơn. Anh chị em cảm nhận rất rõ khi mọi khoản đều “để dành cho em”.
Khi đăng ký, ba mẹ nên kể với nhà trường hoàn cảnh có nhiều con để người tư vấn xếp lịch phù hợp. Ba mẹ có thể đăng ký tư vấn với Global Star Special qua mục đăng ký trên trang và ghi chú lịch đưa đón của các con trong ô ghi chú.
Câu hỏi thường gặp
Anh chị em nhỏ tuổi chạy nhảy ồn ào ở khu chờ thì sao?
Nên mang theo đồ chơi yên lặng, sách, đồ ăn nhẹ, và đưa con ra ngoài một lúc nếu con không ngồi yên được. Nếu thường xuyên như vậy, nên tìm người trông anh chị em trong giờ học của bé.
Anh chị em có nên vào lớp chơi cùng em không?
Chỉ khi giáo viên mời hoặc đồng ý. Có lúc giáo viên thấy anh chị em tham gia một phần giúp bé tập chơi cùng; có lúc sự có mặt của anh chị em làm bé phân tâm. Việc này nên để giáo viên quyết.
Con lớn ghen tị vì ba mẹ dành nhiều thời gian cho em, làm sao?
Ghi nhận cảm xúc của con, giải thích đơn giản vì sao em cần đi học, và dành thời gian riêng đều đặn cho con lớn. Ghen tị thường dịu đi khi con thấy mình vẫn được quan tâm.
Có nên nhờ anh chị em luyện tập với em ở nhà không?
Có thể rủ anh chị em chơi cùng em những trò đơn giản giáo viên gợi ý, nhưng không giao trách nhiệm luyện tập cho anh chị em. Anh chị em là bạn chơi, không phải giáo viên.
Anh chị em bị bạn bè hỏi về em, nên dạy con trả lời thế nào?
Một câu ngắn, tích cực, đúng sự thật: em đang học thêm để nói nhiều hơn. Dạy con rằng không cần kể hết chuyện của em, và nếu bạn trêu thì kể với ba mẹ hoặc thầy cô.