Với trẻ mầm non, học can thiệp online thay hoàn toàn buổi trực tiếp thường khó đạt hiệu quả, vì trẻ nhỏ cần thao tác với đồ vật thật, cần người lớn ở bên điều chỉnh từng phản ứng, và khó chú ý vào màn hình. Hình thức trực tuyến hợp hơn ở vai trò hỗ trợ: giáo viên hướng dẫn ba mẹ cách làm với con ở nhà, trao đổi tiến bộ, họp rà soát, và giữ nhịp trong những giai đoạn gia đình ở xa hoặc phải nghỉ dài.
Câu hỏi này thường đến từ gia đình ở xa, ba mẹ bận, hoặc từ những quảng cáo khoá học can thiệp trực tuyến giá rẻ. Global Star Special là chương trình 1:1 trực tiếp tại bốn cơ sở ở khu Quận 12 cũ; nhà trường có những hình thức trao đổi trực tuyến nào với ba mẹ, ba mẹ hỏi trực tiếp khi tư vấn. Bài này giúp ba mẹ hiểu vì sao trẻ nhỏ khó học qua màn hình, khi nào hình thức trực tuyến có ích, và cách đánh giá một chương trình online trước khi đăng ký.
Vì sao trẻ nhỏ khó học qua màn hình
Một buổi can thiệp với trẻ mầm non thường đầy những thứ cầm nắm được: khối, bóng, tranh, đồ chơi, đồ ăn. Giáo viên quan sát từng phản ứng nhỏ của con (ánh mắt, cử chỉ, âm thanh) và điều chỉnh ngay: đưa đồ vật lại gần hơn, đổi hoạt động khi con mất hứng, giúp tay con làm một động tác. Qua màn hình, giáo viên không chạm được vào đồ vật, không giúp tay được, khó thấy những phản ứng nhỏ, và có độ trễ.
Trẻ đang khó ở chú ý thường khó ngồi trước màn hình đủ lâu, hoặc ngược lại, bị cuốn vào màn hình theo kiểu chỉ nhìn mà không tương tác. Nhiều trẻ hiểu lời nói từ người thật dễ hơn từ loa. Giao tiếp, chờ lượt, nhìn người đang nói là những kỹ năng cần người thật ở trước mặt.
Thêm một điều thực tế: ở nhà có quá nhiều thứ làm con xao nhãng, từ đồ chơi quen, ti vi, đến anh chị em đi qua lại. Phòng học ở cơ sở được sắp xếp để giảm những thứ đó, giúp con tập trung vào hoạt động.
Vì vậy, nếu một chương trình online cho trẻ nhỏ thật sự có hiệu quả, phần lớn công việc thường dồn sang ba mẹ: ba mẹ ngồi cạnh con, làm theo hướng dẫn của giáo viên trên màn hình. Lúc đó, buổi học thực chất là buổi hướng dẫn ba mẹ.
Khi nào trực tuyến có ích, khi nào không
Bảng dưới để ba mẹ phân biệt các tình huống thường gặp:
| Tình huống | Trực tuyến có hợp không | Ghi chú |
|---|---|---|
| Giáo viên hướng dẫn ba mẹ cách chơi, nói chuyện với con ở nhà | Thường hợp | Ba mẹ học, rồi làm với con; có thể quay video gửi giáo viên góp ý |
| Trao đổi tiến bộ, họp rà soát mục tiêu | Hợp | Tiện cho ba mẹ bận hoặc ở xa |
| Gia đình đi xa vài tuần, con nghỉ lớp | Hợp để giữ nhịp | Kết hợp bài luyện ở nhà |
| Thay hoàn toàn buổi 1:1 trực tiếp cho trẻ mầm non | Thường khó hiệu quả | Trẻ cần người kèm và thao tác thật |
| Trẻ lớn hơn, đã có khả năng chú ý, học kỹ năng học tập | Có thể hợp một phần | Tuỳ mục tiêu và khả năng của con |
| Tư vấn ban đầu, nghe ba mẹ kể | Hợp cho bước tiếp nhận thông tin | Quan sát con vẫn cần trực tiếp |
Bước quan sát – sàng lọc ban đầu đặc biệt cần trực tiếp, vì người quan sát phải nhìn con tương tác, giao tiếp, chú ý trong không gian thật. Một chương trình xây mục tiêu chỉ qua lời kể và video có thể bỏ sót nhiều điều.
Cẩn thận với các khoá học online quảng cáo mạnh
Hứa kết quả nhanh với chi phí thấp. Những câu như “con nói được sau một khoá online”, “ba mẹ tự can thiệp tại nhà, không cần trung tâm” đánh vào mong muốn tiết kiệm và nỗi lo của ba mẹ. Phát triển của trẻ không theo lời hứa như vậy.
Không quan sát con mà vẫn đưa ra chương trình. Một chương trình tử tế cần tìm hiểu con trước: nghe ba mẹ kể, xem video, và tốt nhất là quan sát trực tiếp. Bán gói học giống nhau cho mọi trẻ là dấu hiệu đáng ngờ.
Không rõ người hướng dẫn là ai. Hỏi người dạy được đào tạo gì, có kinh nghiệm với trẻ ở độ tuổi của con không, có ai giám sát chuyên môn không.
Khuyên bỏ khám bác sĩ hoặc bỏ học trực tiếp. Đây là dấu hiệu rõ nhất của một nơi đặt bán hàng lên trên lợi ích của con.
Kèm thực phẩm chức năng, thiết bị, ứng dụng phải mua. Mọi thứ liên quan đến sức khoẻ của con cần hỏi bác sĩ, không mua theo khoá học.
Màn hình và trẻ nhỏ: điều ba mẹ nên biết
Ngoài chuyện học, ba mẹ nên để ý tổng thời gian con ở trước màn hình mỗi ngày. Các tổ chức y tế và nhi khoa lớn trên thế giới đều khuyên hạn chế màn hình với trẻ nhỏ, nhất là trẻ dưới hai tuổi, và khi có dùng thì nên có người lớn ngồi cùng, cùng nói chuyện về những gì đang xem. Với trẻ đang cần hỗ trợ về giao tiếp, thời gian màn hình nhiều có thể lấy đi những giờ tương tác với người thật mà con đang cần.
Nếu ba mẹ chọn một hình thức học trực tuyến cho con, hãy tính nó vào tổng thời gian màn hình trong ngày, và bù bằng thời gian chơi, nói chuyện trực tiếp. Hỏi giáo viên hoặc bác sĩ nhi về mức hợp lý cho con.
Một điều nữa: video ngắn trên mạng dạy “cách can thiệp tại nhà” có thể cho ba mẹ ý tưởng, nhưng không thay được hướng dẫn của người biết rõ con mình. Áp dụng một kỹ thuật không hợp với con có khi làm con khó chịu, hoặc làm ba mẹ thất vọng khi không thấy kết quả. Thấy một video hay, ba mẹ lưu lại và mang hỏi giáo viên của con xem có hợp không, thay vì thử ngay.
Khi trực tuyến là buổi học của ba mẹ
Hình thức trực tuyến có ích nhất với trẻ nhỏ thường không phải là con ngồi trước màn hình, mà là ba mẹ học từ giáo viên. Một buổi như vậy có thể diễn ra thế này: ba mẹ quay sẵn một đoạn video ngắn lúc chơi hoặc ăn cùng con ở nhà, gửi cho giáo viên; trong buổi trao đổi, giáo viên cùng xem, chỉ ra chỗ ba mẹ đã làm tốt, gợi ý một hai điều nên thử khác đi; ba mẹ về thử trong tuần, quay lại video, và lặp lại.
Cách làm này hợp với gia đình bận hoặc ở xa, vì không cần đưa con đi lại, và giúp những điều con học ở lớp được dùng tiếp ở nhà. Nó cũng giúp ba mẹ tự tin hơn: thay vì đoán mình làm đúng hay sai, ba mẹ có người góp ý dựa trên chính con mình.
Điều kiện để buổi trao đổi kiểu này có ích là giáo viên đã biết con, tốt nhất là đã gặp con trực tiếp. Ba mẹ cũng cần đồng ý về chuyện gửi video của con: gửi qua kênh nào, ai được xem, lưu ở đâu, bao lâu thì xoá. Video của con là thông tin riêng tư, cần được giữ cẩn thận như mọi hồ sơ khác.
Chuẩn bị nếu dùng hình thức trực tuyến ở nhà
Chọn một góc yên. Ít đồ chơi bày la liệt, ít tiếng ti vi, ít người qua lại. Con dễ tập trung hơn, ba mẹ cũng nghe giáo viên rõ hơn.
Đặt màn hình ngoài tầm với của con. Màn hình để ba mẹ nhìn, không phải để con bấm. Nhiều trẻ bị cuốn vào việc chạm màn hình hơn là hoạt động.
Chuẩn bị đồ dùng trước. Hỏi giáo viên sẽ dùng những đồ gì, để sẵn trong tầm tay ba mẹ. Đi tìm đồ giữa buổi làm con mất hứng.
Giữ buổi ngắn và có kết thúc rõ. Trẻ nhỏ chịu được thời gian ngắn. Kết thúc khi con còn vui hơn là kéo dài đến lúc con khóc.
Ghi lại sau mỗi buổi. Vài dòng về điều đã thử, con phản ứng ra sao, để lần trao đổi sau có thông tin.
Kiểm tra đường truyền trước. Mạng chập chờn, tiếng rè, hình đứng làm cả ba mẹ lẫn con bực bội. Thử kết nối vài phút trước giờ hẹn, sạc đầy pin, tắt những ứng dụng không cần.
Có người lớn thứ hai nếu được. Một người làm với con, một người cầm máy hoặc ghi chép. Một mình vừa giữ con vừa nghe hướng dẫn vừa chỉnh máy là quá nhiều việc cùng lúc.
Gia đình ở xa: kết hợp trực tiếp và trực tuyến
Với gia đình ở xa cơ sở, một cách kết hợp thường hợp lý hơn chọn hẳn một bên:
- Bắt đầu bằng buổi tư vấn và quan sát trực tiếp để có mục tiêu đúng.
- Học trực tiếp với số buổi gia đình giữ được đều, có thể ít hơn gia đình ở gần.
- Hỏi nhà trường có thể trao đổi trực tuyến với ba mẹ giữa các buổi không: xem video ba mẹ quay ở nhà, góp ý, hướng dẫn bài luyện.
- Họp rà soát mục tiêu trực tiếp khi có thể, trực tuyến khi không thể đến.
- Trong giai đoạn phải nghỉ dài (về quê, con ốm), giữ liên lạc và nhận bài luyện ở nhà để không đứt nhịp.
Mỗi nơi có cách tổ chức riêng; ba mẹ hỏi rõ những hình thức hiện có khi đăng ký. Cách xếp lịch cho gia đình ở xa có bài riêng trong chuyên mục gia đình khu Quận 12 cũ.
Câu hỏi nên hỏi trước khi đăng ký một chương trình có phần trực tuyến
Ba mẹ có thể dùng vài câu hỏi để đánh giá: phần trực tuyến của chương trình dành cho con hay cho ba mẹ; ai là người hướng dẫn, được đào tạo gì; mục tiêu được xây dựa trên quan sát nào; tiến bộ được theo dõi và báo cáo thế nào; có thể chuyển sang học trực tiếp khi cần không; chi phí gồm những gì, có cam kết hoàn tiền hay ràng buộc nào không. Một chương trình trả lời rõ ràng, không hứa hẹn quá mức, đáng tin hơn một chương trình chỉ nói về kết quả.
Ba mẹ đang cân nhắc giữa học trực tiếp và trực tuyến có thể đăng ký tư vấn với Global Star Special qua mục đăng ký trên trang, kể rõ hoàn cảnh gia đình (ở xa, bận, sắp đi xa) để nhà trường tư vấn cách sắp xếp phù hợp.
Câu hỏi thường gặp
Con hai tuổi học online với giáo viên có được không?
Với trẻ nhỏ như vậy, học trực tiếp hoặc ba mẹ được hướng dẫn để làm với con thường phù hợp hơn. Nếu có phần trực tuyến, nó thường là buổi giáo viên hướng dẫn ba mẹ, ba mẹ ngồi cùng con thực hành.
Ba mẹ tự học trên mạng rồi can thiệp cho con ở nhà được không?
Ba mẹ học thêm là tốt, nhưng không nên thay hẳn việc tư vấn, quan sát và hướng dẫn của người có chuyên môn. Người biết rõ con mới giúp chọn đúng mục tiêu và cách làm.
Trong thời gian nghỉ dài, có nên học online để giữ nhịp?
Có thể, nếu mục đích là giữ liên lạc với giáo viên và nhận bài luyện ở nhà. Hỏi nhà trường hình thức nào phù hợp với con trong thời gian nghỉ.
Học online có rẻ hơn học trực tiếp không?
Mỗi nơi tính khác nhau. Ba mẹ nên so cả hiệu quả với con chứ không chỉ chi phí. Một chương trình rẻ mà con không tham gia được thì không tiết kiệm.
Họp với giáo viên qua mạng có hiệu quả như gặp trực tiếp không?
Với việc trao đổi tiến bộ, họp rà soát, gặp qua mạng thường đủ hiệu quả và tiện cho ba mẹ bận. Chuẩn bị trước câu hỏi, ghi chép, video ở nhà để buổi họp có ích.