Không. Học 1:1 thường chỉ chiếm vài giờ mỗi tuần; thời gian còn lại con vẫn ở lớp mầm non, ở nhà, ở khu phố với những đứa trẻ khác. Mục đích của buổi 1:1 chính là giúp con có những kỹ năng để chơi và học cùng bạn tốt hơn, chứ không thay thế việc con ở cùng bạn. Khi con đã sẵn sàng, chương trình thường mở rộng dần sang hoạt động có bạn hoặc nhóm nhỏ.
Nỗi lo này thường đến từ hình ảnh một đứa trẻ ngồi riêng với cô giáo trong phòng nhỏ. Ba mẹ sợ con quen với việc chỉ có một người lớn chú ý, rồi khó hoà vào lớp đông. Bài này giải thích vì sao buổi 1:1 cần thiết ở giai đoạn đầu, buổi 1:1 chuẩn bị cho con chơi với bạn thế nào, và ba mẹ có thể làm gì để con luôn có bạn bè trong suốt thời gian học.
Vì sao bắt đầu bằng 1:1
Trong một lớp mầm non đông, giáo viên phải chia sự chú ý cho nhiều trẻ. Một đứa trẻ đang khó ở việc chú ý, hiểu lời, làm theo hướng dẫn, hay chịu đựng tiếng ồn, thường bị lạc giữa những hoạt động chung: không theo kịp, không biết bắt đầu từ đâu, hoặc bị quá tải. Ở đó con khó học được kỹ năng mới.
Buổi 1:1 tạo ra một môi trường đơn giản hơn: một người lớn, ít tiếng ồn, hoạt động được điều chỉnh liên tục theo phản ứng của con. Giáo viên tập trung hoàn toàn vào mục tiêu riêng của con trong suốt buổi học, nên tốc độ điều chỉnh, mức độ hỗ trợ và cách tương tác linh hoạt hơn nhiều so với lớp đông. Những kỹ năng nền tảng như chờ lượt, nhìn người đang nói, bắt chước, xin bằng cử chỉ hay lời, thường được tập ở đây trước.
Có thể nghĩ đơn giản: buổi 1:1 giống như tập bơi ở hồ cạn có người kèm, trước khi ra hồ lớn đông người. Không ai tập ở hồ cạn mãi; mục đích là ra hồ lớn.
Buổi 1:1 chuẩn bị cho con chơi với bạn như thế nào
Tập những kỹ năng nền của chơi chung. Chờ đến lượt, đưa và nhận đồ chơi, nhìn người cùng chơi, làm theo một quy tắc đơn giản. Ở buổi 1:1, giáo viên đóng vai “bạn chơi” để con tập trong điều kiện dễ trước.
Tập giao tiếp để xin, từ chối, chia sẻ. Nhiều xung đột giữa trẻ đến từ chỗ con không biết cách xin đồ chơi hay nói “không”. Có được cách diễn đạt, con ít giật, ít đánh, ít khóc hơn khi ở với bạn.
Tập chịu đựng thay đổi và tiếng ồn. Lớp đông đầy những điều bất ngờ. Con được tập từng chút ở buổi 1:1 sẽ dễ thích nghi hơn.
Đưa kỹ năng ra ngoài phòng học. Khi con đã làm được với giáo viên, mục tiêu tiếp theo thường là làm được với người khác, ở nơi khác. Đây là lúc buổi học có thể có thêm bạn, hoặc giáo viên phối hợp với lớp mầm non của con.
Con vẫn có bạn bè ở đâu trong tuần
Ví dụ giả định về tuần của một bé bốn tuổi vừa đi mầm non vừa học 1:1 hai buổi:
| Nơi | Thời gian (ví dụ giả định) | Con gặp ai |
|---|---|---|
| Lớp mầm non | Phần lớn các ngày trong tuần | Bạn cùng lớp, cô giáo lớp |
| Buổi 1:1 | Hai buổi mỗi tuần | Giáo viên giáo dục đặc biệt |
| Ở nhà, khu phố | Buổi tối, cuối tuần | Anh chị em, con hàng xóm, họ hàng |
| Sân chơi, công viên | Vài buổi mỗi tuần | Trẻ khác trong khu |
Nhìn vào cả tuần, buổi 1:1 chỉ là một phần nhỏ. Điều ba mẹ nên để ý không phải là con học 1:1 bao nhiêu giờ, mà là những giờ con ở cạnh trẻ khác có ý nghĩa không: con có được hỗ trợ để tham gia, hay chỉ ngồi một góc. Phối hợp giữa giáo viên 1:1 và giáo viên lớp mầm non giúp những giờ đó có ích hơn; cách làm cầu nối có trong chuyên mục vừa học mầm non vừa can thiệp.
Khi nào chuyển sang nhóm nhỏ hoặc thêm bạn vào buổi học
Không có thời điểm cố định. Thường khi con đã có những kỹ năng nền như chờ lượt ngắn, làm theo hướng dẫn đơn giản, chịu được một chút tiếng ồn, giáo viên sẽ bàn với ba mẹ về bước tiếp theo: thêm một bạn vào một phần buổi học, tham gia một hoạt động nhóm nhỏ, hoặc giáo viên hỗ trợ con ngay trong lớp mầm non.
Ba mẹ có thể chủ động hỏi ở buổi họp rà soát: mục tiêu về chơi với bạn của con hiện ở đâu, khi nào con có thể tập với bạn, hình thức nào hợp. Mỗi nơi có cách tổ chức riêng; ba mẹ hỏi nhà trường về những hình thức hiện có. Điều cần tránh là ép con vào nhóm quá sớm khi con chưa sẵn sàng, vì một trải nghiệm quá tải có thể làm con sợ và rút lui hơn.
Cũng có những bé cần 1:1 lâu hơn vì nhu cầu hỗ trợ cao. Điều đó không có nghĩa con bị tách biệt; chỉ là con cần thêm thời gian để có nền tảng. Trong lúc đó, ba mẹ vẫn tạo những dịp nhẹ nhàng cho con ở gần trẻ khác.
Ba mẹ làm gì để con có bạn trong lúc học 1:1
Một số việc nhỏ, làm đều, giúp con quen với bạn bè:
- Hẹn một bạn quen (con của họ hàng, hàng xóm) chơi cùng ở nhà, thời gian ngắn, một bạn thôi, có người lớn ở gần.
- Đưa con ra sân chơi vào giờ vắng, cho con chơi cạnh trẻ khác dù chưa chơi cùng.
- Chọn hoạt động có quy tắc đơn giản, ít đồ chơi để tranh giành, như lăn bóng qua lại, xếp khối chung.
- Hỏi giáo viên 1:1 con đang tập kỹ năng chơi nào, để ba mẹ tạo dịp cho con dùng kỹ năng đó với bạn.
- Kể với giáo viên lớp mầm non những gì con làm được ở buổi 1:1, nhờ cô tạo cơ hội ở lớp.
- Không ép con chào, chia đồ chơi hay chơi cùng trước mặt người khác khi con chưa sẵn sàng.
Chơi cạnh nhau, mỗi bé một việc, là một bước bình thường trước khi chơi cùng nhau. Đừng đánh giá con qua tiêu chuẩn của trẻ khác cùng tuổi.
Khi hẹn bạn đến nhà, nên giữ buổi chơi ngắn và kết thúc lúc các con còn vui. Cất bớt những món đồ chơi con quý nhất để tránh tranh giành, chuẩn bị sẵn hai món giống nhau nếu được. Sau buổi chơi, kể với giáo viên 1:1 những gì con làm được và chỗ con còn lúng túng; đó là thông tin quý để giáo viên chọn mục tiêu tiếp theo cho con.
Những hiểu lầm hay gặp về học 1:1
“Học 1:1 là học riêng vì con không theo được lớp.” Không hẳn. Nhiều bé vẫn theo lớp mầm non bình thường và học 1:1 để củng cố một vài kỹ năng cụ thể. Học 1:1 là cách tập trung, không phải là sự tách ra.
“Con quen 1:1 rồi sẽ đòi người lớn kèm mãi.” Một chương trình tốt luôn có mục tiêu giảm dần sự hỗ trợ: từ có người kèm sát đến làm được với ít gợi ý, rồi tự làm. Ba mẹ có thể hỏi giáo viên mục tiêu của con đang ở mức hỗ trợ nào.
“Bạn bè trong lớp sẽ biết con đi học riêng và chê con.” Ở tuổi mầm non, trẻ thường không để ý chuyện này nhiều như người lớn nghĩ. Nếu buổi 1:1 diễn ra ngoài giờ lớp hoặc ở cơ sở khác, các bạn thường không biết. Cách giữ riêng tư cho con có bài riêng trong chuyên mục này.
“Học 1:1 càng nhiều càng tốt.” Số buổi do nhà trường đề xuất theo nhu cầu của con. Quá nhiều giờ 1:1 có thể lấy mất thời gian con chơi tự do, ở với gia đình, ở với bạn bè, những thứ cũng quan trọng cho phát triển.
Khi con bị bạn tránh hoặc trêu
Có lúc trẻ khác tránh con, không cho con chơi, hoặc trêu con vì con khác bạn. Chuyện này làm ba mẹ đau lòng. Ở tuổi mầm non, trẻ thường chưa hiểu sự khác biệt, chỉ phản ứng với những gì lạ. Người lớn xung quanh có vai trò lớn: giáo viên lớp giúp các bạn hiểu và đón nhận, ba mẹ giữ bình tĩnh và giúp con.
Nếu chuyện xảy ra ở lớp, ba mẹ trao đổi với giáo viên lớp, không trách móc, chỉ kể điều con gặp và hỏi cô có thể làm gì. Nếu xảy ra ở sân chơi, đưa con đi chỗ khác, nói với con bằng câu đơn giản rằng con không làm gì sai. Không cần tranh cãi với ba mẹ của trẻ khác.
Nếu con có lúc làm đau bạn vì chưa biết cách diễn đạt, ba mẹ xin lỗi gia đình kia một cách ngắn gọn, tách con ra cho dịu lại, rồi kể với giáo viên để đưa tình huống đó vào mục tiêu tập luyện. Đây không phải chuyện xấu hổ phải giấu, mà là thông tin giúp con học được cách khác, và giúp giáo viên chọn đúng điều cần tập trước.
Kinh nghiệm của nhiều gia đình cho thấy một hai người bạn thân thiết, ổn định có giá trị hơn nhiều bạn. Ba mẹ có thể chủ động gắn kết với một gia đình có con hiền, kiên nhẫn, để các con gặp nhau đều đặn.
Câu hỏi nên mang đến buổi tư vấn
Nếu đang cân nhắc cho con học 1:1, ba mẹ có thể hỏi nhà trường: chương trình của con có mục tiêu về chơi và giao tiếp với bạn không; khi nào và bằng cách nào con được tập với bạn; giáo viên 1:1 có phối hợp với giáo viên lớp mầm non của con không; nhà trường có hoạt động chung nào cho trẻ học 1:1 không. Câu trả lời cho thấy chương trình có hướng tới việc con hoà vào môi trường chung hay không.
Ba mẹ cũng nên hỏi về cách nhà trường đo tiến bộ ở mảng này. Mục tiêu về chơi với bạn thường được mô tả bằng những việc cụ thể, ví dụ con chờ lượt được trong một hoạt động ngắn, con đưa đồ chơi cho bạn khi được gợi ý. Biết trước những mô tả này, ba mẹ dễ nhận ra con đang tiến ở đâu khi đứng ngoài sân chơi nhìn con.
Global Star Special nằm trong hệ thống trường mầm non Global Star School, nên một số bé có thể vừa học lớp mầm non vừa học 1:1 trong cùng hệ thống. Ba mẹ hỏi thêm về điều này khi đăng ký tư vấn qua mục đăng ký trên trang.
Câu hỏi thường gặp
Con chỉ học 1:1 mà không đi mầm non có ổn không?
Tuỳ nhu cầu và độ tuổi của con. Nhiều bé được lợi khi có cả hai. Nếu con chưa đi mầm non, ba mẹ hỏi giáo viên về thời điểm và cách cho con bắt đầu đi lớp, và tạo những dịp gặp trẻ khác ở nhà, ở sân chơi.
Quen với một cô giáo rồi con có khó học với người khác không?
Lúc đầu có thể. Đó là lý do chương trình thường có mục tiêu giúp con làm được với nhiều người, ở nhiều nơi. Ba mẹ, ông bà, giáo viên lớp cùng làm theo một cách cũng giúp con dễ chuyển hơn.
Có nên xin cho con học nhóm ngay từ đầu không?
Nên để giáo viên quan sát và tư vấn. Với bé đang khó ở chú ý, giao tiếp, học nhóm quá sớm có thể quá tải. Khi con có nền tảng, mở rộng sang nhóm sẽ hiệu quả hơn.
Con không chịu chơi với bạn ở lớp mầm non, có nên lo?
Nên kể với giáo viên 1:1 và giáo viên lớp để có cách hỗ trợ. Chơi cạnh bạn là bước đầu bình thường. Ép con chơi cùng thường phản tác dụng.
Anh chị em trong nhà có giúp con tập chơi với bạn không?
Có thể giúp nhiều, nếu anh chị em được người lớn hướng dẫn nhẹ nhàng và không bị bắt làm “giáo viên”. Chơi tự nhiên trong nhà là dịp tốt để con tập chờ lượt, chia sẻ.